Konferencja NeuroKryzys

Co naprawdę pomaga nastolatkom odzyskać poczucie bezpieczeństwa? O tym, jak empatia, szacunek i partnerstwo wpływają na funkcjonowanie mózgu młodego człowieka, opowie dr Robert Rejniak — psychoterapeuta z ponad 30-letnim doświadczeniem, superwizor Dialogu Motywującego, który jako pierwszy w Polsce zbadał jego skuteczność w pracy z młodzieżą.

Na podstawie wiedzy neurobiologicznej, badań naukowych oraz wieloletniej praktyki terapeutycznej poznamy Dialog Motywujący jako podejście, które nie polega na zmienianiu ludzi, lecz na tworzeniu warunków, w których mogą oni odnaleźć własną drogę do zmiany. Będzie o tym, jak słowa mogą uspokajać zamiast eskalować napięcie, a uważna obecność pomaga przejść od oporu do współpracy. To wykład dla wszystkich, którzy pracują z młodzieżą i chcą lepiej rozumieć nie tylko zachowania nastolatków, ale też procesy zachodzące w ich mózgach — i wyjść z nową wiedzą oraz refleksją, że czasem najważniejszym narzędziem pomagania jest drugi człowiek.

Dorastanie nigdy nie było łatwe, ale dzisiejsze nastolatki mierzą się z wyzwaniami, których wcześniejsze pokolenia nie znały. Przyjrzy się im dr Marzena Żylińska — metodyczka, współtwórczyni ruchu Budzących się Szkół i autorka pierwszego polskiego podręcznika do neurodydaktyki.

Zobaczymy, jak dynamicznie zmieniające się środowisko, presja osiągnięć, media społecznościowe oraz przeciążenie bodźcami wpływają na rozwój młodego człowieka i funkcjonowanie jego mózgu. Zrozumiemy, dlaczego wiele zachowań nastolatków warto interpretować przez pryzmat neurobiologii rozwoju, a nie wyłącznie braku motywacji czy buntu. Będzie też o tym, czego młodzi ludzie najbardziej potrzebują od dorosłych, aby bezpiecznie przejść przez ten wymagający okres — i jak budować relacje oparte na zaufaniu, empatii oraz wiedzy.

To rówieśnicy najczęściej jako pierwsi dostrzegają, że z młodym człowiekiem dzieje się coś niepokojącego. Jak wygląda rówieśnicza interwencja kryzysowa — i gdzie przebiegają jej granice — pokaże Katarzyna Topolska, psycholożka i interwentka kryzysowa z ponad 10-letnim doświadczeniem, dyrektorka Poradni Relacje Cafe.

Omówimy sygnały, których nie wolno bagatelizować, oraz to, w jaki sposób dorośli mogą wspierać młodzież, nie odbierając jej sprawczości i jednocześnie zapewniając bezpieczeństwo osobie w kryzysie. Poznamy praktyczne zasady współpracy między nastolatkami a dorosłymi w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia. To prelekcja dla wszystkich, którzy chcą budować system wsparcia oparty na uważności, zaufaniu i odpowiedzialności.

Kiedy w rodzinie osoby w spektrum autyzmu napięcie i przeciążenie narastają latami, kryzys przestaje dotyczyć jednej osoby — obejmuje cały system. O tym, jak go rozpoznać i przejść przez niego razem, opowie Izabela Hnidziuk-Machnica — psycholożka, ekspertka neuroróżnorodności i mama nastolatka w spektrum.

Zobaczymy, jak wiele czynników może prowadzić rodzinę do kryzysu i jak dotyka on każdego jej członka inaczej: rodziców mierzących się z wyczerpaniem i poczuciem odpowiedzialności, rodzeństwo uczące się życia w cieniu trudności oraz same osoby autystyczne, które zbyt często doświadczają przewlekłego stresu, lęku i deprywacji potrzeb. Szczególną uwagę poświęcimy temu, jak długotrwały kryzys wpływa na relacje rodzinne, poczucie bezpieczeństwa i zdrowie psychiczne wszystkich — i dlaczego warto patrzeć na rodzinę jako system.

„Przecież chcemy dla nich dobrze." Ale gdzie kończy się troska, a zaczyna presja? Nad tym pytaniem pochyli się dr Andrzej Śliwerski — psychoterapeuta poznawczo-behawioralny i badacz mechanizmów lęku i depresji z Uniwersytetu Łódzkiego.

Czy wymaganie od dziecka „pełnego wykorzystania potencjału" naprawdę jest neutralne? Skąd bierze się w dorosłych potrzeba nieustannego przygotowywania dzieci do przyszłości i obawa, że „sobie nie poradzą"? I co, jeśli część napięcia, które dziś widzimy u nastolatków, nie zaczyna się w świecie social mediów, ale dużo wcześniej — w historiach, lękach i przekonaniach samych dorosłych? To wystąpienie będzie zaproszeniem do spojrzenia na kryzys nastolatka z zupełnie innej perspektywy.

Kiedy nastolatek trafia w kłopoty — w sieci, w szkole, w grupie rówieśniczej — rodzic zwykle nie wie, gdzie kończy się jego własna rola, a zaczyna odpowiedzialność szkoły, poradni czy sądu. O tym, jak prawo chroni dobro i bezpieczeństwo dziecka, opowiedzą Sędzia Anna Maria Wesołowska i Janina Sabat.

To panel dwóch perspektyw: sędzi z wieloletnią praktyką w sprawach karnych, która od lat spotyka się z młodzieżą, nauczycielami i rodzicami, oraz biegłej sądowej — seksuolożki, kryminolożki i profilerki kryminalnej, opiniującej w sprawach dotyczących małoletnich. Rozmowa o tym, jakie narzędzia daje prawo, kto i kiedy powinien zareagować, oraz jak stanąć po stronie nastolatka, nie tracąc jego zaufania.

Jak rozpoznać, że nastolatek jest w kryzysie psychicznym — i jak zareagować, gdy w grę wchodzi zagrożenie zachowaniami samobójczymi? Praktycznych sposobów nauczy dr Marcin Szulc, prof. UG — psycholog z Uniwersytetu Gdańskiego.

Omówimy najważniejsze czynniki ryzyka, sygnały ostrzegawcze oraz mity dotyczące samobójstw. Szczególną uwagę poświęcimy roli relacji, poczucia przynależności i wsparcia społecznego jako czynników chroniących zdrowie psychiczne młodych ludzi. Poznamy model postępowania „Zauważ – Zapytaj – Zaakceptuj – Zareaguj", który ułatwia prowadzenie rozmowy z osobą w kryzysie, i rozwiniemy kompetencje w zakresie wczesnego rozpoznawania zagrożeń oraz reagowania na pogarszający się dobrostan psychiczny.

Dlaczego młodzi ludzie mają po kilka kont w mediach społecznościowych? Na czym polega „zabawa w wisielca" na klasowej grupie? W cyfrowy świat nastolatków wprowadzi Bartek Dajnowski — reporter Dzień Dobry TVN, na co dzień opowiadający o hejcie, przemocy rówieśniczej i wpływie technologii na młodych.

Świat nastolatków coraz częściej funkcjonuje równolegle do świata dorosłych — tyle że w przestrzeni cyfrowej, której rodzice i nauczyciele widzą zwykle tylko niewielki fragment. Podczas prelekcji poznamy najnowsze trendy, mechanizmy funkcjonowania młodzieży w sieci oraz ukryte formy przemocy i wykluczania, które łatwo przeoczyć. To spotkanie pomoże lepiej zrozumieć cyfrową rzeczywistość młodzieży i dostrzec sygnały, że dzieje się coś niepokojącego.

Dlaczego nastolatki coraz częściej kwestionują autorytety, poszukują autonomii i większe znaczenie przypisują relacjom z rówieśnikami niż opinii dorosłych? Wyjaśni dr Marek Kaczmarzyk, prof. UŚ — neurobiolog, gospodarz konferencji i jeden z najbardziej rozpoznawalnych popularyzatorów wiedzy o mózgu nastolatka.

W swojej prelekcji pokaże, że wiele charakterystycznych zachowań okresu dojrzewania nie jest błędem rozwojowym, lecz efektem mechanizmów kształtowanych przez ewolucję. Przyjrzymy się temu, jak biologiczne dążenie do niezależności przygotowuje młodego człowieka do dorosłego życia, a jednocześnie może prowadzić do konfliktów, ryzykownych decyzji i napięć w relacjach z rodzicami oraz nauczycielami. Dowiemy się, jak rozumieć te procesy z perspektywy funkcjonowania mózgu i jak wspierać nastolatka, nie odbierając mu przestrzeni do naturalnego rozwoju.

Czy lęk nastolatka zawsze jest powodem do niepokoju? Gdzie przebiega granica między naturalną trudnością dorastania, zaburzeniem a reakcją na coraz bardziej wymagający świat? Odpowie Ewa Bensz-Smagała — psycholog dziecięcy i terapeutka, na co dzień diagnozująca dzieci i młodzież.

Przyjrzymy się najczęstszym lękom współczesnych nastolatków i temu, jak zmieniają się one wraz z wiekiem i doświadczeniami. Omówimy sygnały, które mogą świadczyć o rozwijających się zaburzeniach lękowych, ale też sytuacje, w których lęk jest adekwatną odpowiedzią na realne wyzwania codzienności. Porozmawiamy o tym, jak wspierać nastolatka bez bagatelizowania jego trudności, ale również bez nadmiernego patologizowania naturalnych emocji. To spotkanie dla rodziców, nauczycieli i specjalistów, którzy chcą lepiej rozumieć emocjonalny świat młodych ludzi.

Relacja z młodym człowiekiem jest jednym z najważniejszych czynników chroniących jego zdrowie psychiczne — ale trudno ją budować, gdy sam nauczyciel jest przeciążony i wyczerpany. O tym napięciu opowie Dawid Mędrala — psycholog kliniczny i negocjator kryzysowy.

Pokaże, jak wypalenie zawodowe wpływa na codzienny kontakt z uczniami, klimat szkoły oraz zdolność do dostrzegania pierwszych sygnałów kryzysu psychicznego. Omówimy mechanizmy prowadzące do wypalenia, jego konsekwencje dla jakości pracy i relacji edukacyjnych, a także czynniki, które pomagają odzyskać poczucie sprawczości i zaangażowania. Poznamy praktyczne sposoby wzmacniania własnych zasobów oraz budowania środowiska pracy sprzyjającego zarówno nauczycielom, jak i młodzieży — bo troska o dobrostan kadry jest jednocześnie inwestycją w bezpieczeństwo uczniów.